http://www.newirsa.org/index.php?name=news&showid=202
هفدهم آبانماه سالروز جهانی کشف اشعه ی ایکس را به همه ی همکاران ارجمند بویژه پرسنل زحمت کش رادیولوژی استان لرستان تبریک می گوییم.
انجمن علوم پرتونگاری استان لرستان
|
باتاسف فراوان باخبر شدیم همکار عزیزمان آقای علی میرزاوند کارشناس رادیولوژی شاغل در مرکز آموزشی درمانی شهدای عشایر بدلیل سانحه اتومبیل د ر محل زادگاه خود به دیار باقی شتافته اند.انجمن پرتونگاری استان لرستان این ضایعه بزرگ را به خانواده آن مرحوم وسایرهمکاران رادیولوژی تسلیت عرض نموده وبرای آن عزیز از دست رفته رحمت واسعه پروردگا ر وهمچنین برای خانواده ایشان صبرجمیل آرزومندیم. روحش شاد ویادش همیشه گرامی باد.
فراخوان ثبت نام یازدهمین کنگره سراسری علمی انجمن علوم پرتونگاری ایران
فراخوان مقاله
انجمن علوم پرتونگاری ایران قصد دارد یازدهمین کنگره علوم پرتونگاری رادر 24 الی 27 اردیبهشت92برگزار نماید. لذا از استادان , همکاران ودانشجویان گرامی دعوت می شود مقاله های پژوهشی , مروری وگزارش موردی خویش رادرکلیه زمینه های علوم تکنولوژی تصویربرداری پزشکی شامل پرتونگاری ، سی تی اسکن ،ام.آر.آی , رادیوبیولوژی وحفاظت در تصویربرداری و همچنین در زمینه های رادیوتراپی و پزشکی هسته ای تا 30/11/91 به دبیر خانه کنگره ارسال نمایند.
آیین نامه دوره آموزشی سی تی اسکن
مصوب 28/6/1391
الف- معرفی : آزمون CT SCAN جهت ارتقاء سطح کیفی و سنجش توانمندی و مهارت ها و آگاهی کارشناس CT SCAN می باشد .این آزمون شامل مبانی و زمینه های علمی و تکنیکی مورد نیاز برای کارشناس است که باید از آنها جهت انجام یک CT SCAN قابل قبول و با کیفیت ، آگاهی داشته باشد و بر طبق جدول زیر سوالاتی از سرفصل های آن طرح خواهد شد .
ب- منابع آزمون : منابع آزمون هر ساله ر طبق نظر دپارتمان CT SCAN کمیته آموزش انجمن علوم پرتونگاری ایران تعیین و حداقل 3 ماه قبل از آزمون به طور رسمی در سایت انجمن اعلام می شود .
ج- زمان برگزاری آزمون : این آزمون هر ساله در دو نوبت ، نیمه اول تیر ماه و نیمه او دی ماه برگزار می شود . زمان دقیق برگزاری حداقل 30 روز قبل در سایت انجمن اعلام می شود .
د- شرکت در آزمون : شرکت در آزمون برای کلیه فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی و بالاتر تکنولوژی رادیولوژی مجاز است . در ضمن دانشجویان مقطع کارشناسی ترم 6 به بالا نیز حق شرکت در این آزمون را دارند
از آنجا که روش های آنژیوگرافی در تصویربرداری و تشخیص بیماری های رگ های خونی مغز و قلب کاربردگسترده ای پیدا کرد ه اند، روز به روز نیز بر تکنولوژی مورد استفاده در آنها افزوده شده و دستگاه های جدیدتر با قابلیتهای حیر ت آوری به دنیای پزشکی معرفی می شود.
یکی از این نوآوری ها، آنژیوگرافی است که به طور معمول به وسیله اشعه X انجام می شود و در گذشته در تشخیص پاتولوژی رگ های خونی استفاده می شد، اما امروزه رادیولوژیستها و متخصصان قلب با استفاده از آن، جراحی های تهاجمی بسیار ظریفی را در سیستم گردش خون به خصوص شریانهای قلبی انجام می دهند.اطلاعیه مهم در خصوص ثبت نام در دهمین کنگره سراسری علوم پرتونگاری ایران
| قابل توجه كليه دانشگاه ها ،مراكز درماني وشركتهاي تجهيزات پزشكي فعال در زمينه تجهيزات تصويربرداري: |
|
|
با توجه به مخاطرات تبديل( بدون مجوز) دستگاههاي راديولوژي آنالوگ به ديجيتال براي بيماران و كادر درمان، هرگونه اقدام به تبديل دستگاههاي آنالوگ به ديجيتال مي بايست با اخذ مجوز از اداره كل تجهيزات پزشكي و سازمان انرژي اتمي صورت پذيرد. (لازم به ذكر است تا كنون هيچ شركتي در زمينه تبديل دستگاههاي آنالوگ به ديجيتال از اين اداره كل ياسازمان انرژي اتمي مجوزي دريافت ننموده است.) |
تاریخچه پرتوپزشکی
یكی از روشهای تشخیصی و درمانی ارزشمند در طب، پزشكی هسته ای می باشد. كه تبلور آن از ابتدا تا كنون تلفیقی از كشفیات مهم تاریخی بوده است. اولین جرقه در سال 1895 با كشف اشعه X و در 1934 با كشف مواد رادیواكتیو زده شد. اولین استفاده كلینیكی مواد رادیواكتیو، در سال 1937 جهت درمان لوسمی در دانشگاه كالیفرنیا در بركلی بود. بعــــــد از آن در 1946 با استــــــفاده از این مواد توانستند در یك بیمار مبتلا به سرطان تیروئـــــید از پیشرفت این بیماری جلوگیری كنند.
طی سالهای بعد از آن متخصصین و فیزیكدانان به این واقعیت پی بردند كه می توان از تجمع رادیو داروها در ارگان هدف تصاویری از آن تهیه نمود و یا به درمان بافت آسیب دیده كمك نمود. بطوریكه در اواسط دهه 60 مطالعات بسیاری در خصوص طراحی تجهیزات لازم آغاز گشت. در دهه 1970 توانستند با جاروب نمودن از ارگانهای دیگر بدن مانند كبد و طحال، تومورهای مغزی و مجاری گوارشی تصاویری را تهیه نمایند. و در دهه 1980 از رادیو داروها جهت تشخیص بیماری های قلبی استفاده نمودند و هم اكنون نیز با ضریب اطمینان بسیار بالایی از پزشكی هسته ای در درمان و تشخیص و پیگیری روند درمان بیماریها استفاده می گردد.
طی سالهای بعد از آن متخصصین و فیزیكدانان به این واقعیت پی بردند كه می توان از تجمع رادیو داروها در ارگان هدف تصاویری از آن تهیه نمود و یا به درمان بافت آسیب دیده كمك نمود. بطوریكه در اواسط دهه 60 مطالعات بسیاری در خصوص طراحی تجهیزات لازم آغاز گشت. در دهه 1970 توانستند با جاروب نمودن از ارگانهای دیگر بدن مانند كبد و طحال، تومورهای مغزی و مجاری گوارشی تصاویری را تهیه نمایند. و در دهه 1980 از رادیو داروها جهت تشخیص بیماری های قلبی استفاده نمودند و هم اكنون نیز با ضریب اطمینان بسیار بالایی از پزشكی هسته ای در درمان و تشخیص و پیگیری روند درمان بیماریها استفاده می گردد.
پرتوپزشکی چیست؟
پرتوپزشکی شاخهای از پزشکی است که در آن تشعشع خواص هستهای نوکلیدهای رادیواکتیو و نوکلیدهای پایدار ، هم برای تشخیص و هم برای درمان امراض بکار میروند. این امر میتواند یا با پرتودهی مستقیم مریض با یک چشمه تشتعشع خارجی یا با تزریق داروهای نشاندار با رادیواکتیویته به مریض تحقق یابد .
رادیو داروها
داروهای نشاندار رادیواکتیو که به مریض تزریق یا خورانده میشوند، به نام رادیو داروها معروف هستند. دارویی هستهای یا رادیو فارماکولوژی روش دارویی خاصی است که با ترکیبات ، آزمایش یا تزریق مناسب رادیو دارو به مریض ارتباط دارد.
کاربرد رادیوداروها
*روشهای تشخیص زنده
روشهای تشخیص زنده آن روشهایی هستند که در آنها یک رادیو دارو در سیستم یک مریض زنده ، بطریق خوراندن ، تزریق ، یا با استنشاق وارد میگرددم اشعه گامای نشر شده بوسیله رادیو داروها برای تامین اطلاعات مورد نیاز بر روی صفحه کامپیوتر قابل مشاهده هستند.
روشهای تشخیص غیر زنده
روشهای غیر زنده آنهایی هستند که روی نمونههای برداشته شده از یک مریض انجام میگیرد. تعدادی از این روشها مستلزم بکارگیری رادیو داروها است. ولی مهمترین آنها روش رادیو ایمونواسی (RIA) میباشد.
رادیو ایمونواسی و تاثیر آن در پزشکی
رادیو ایمونواسی نوعی تجزیه بطریق رقیق کردن ایزوتوپی (IDA) ، جزو استو کیومتری است که در آن عنصر مورد تجریه نشاندار و غیر نشاندار برای پیوند با مقادیر محدود مولکولی که بطور خاص با عنصر مورد تجزیه پیوند میدهد، رقابت میکند. RIA بطور گسترده در آزمایشگاههای پزشکی برای تعیین هورمونها ، داروها ، ویروسها ، و دیگر گونههای آلی در سطح جهان بکار میرود. شروع RIA به سالهای 1950 ، با بررسی S.Berson و R.Yalow برروی متابولیسم انسولین B1I در مریضهای دیابتی بر میگردد.
Berson و Yalow دریافتند که مریضهای دیابتی موادی در سرم خون دارند که با انسولین پیوند میدهند. آنها مشاهده کردند که انسولین نشاندار و غیرنشاندار با این ماده پیوند دهنده رقابت کرده، و این مقدار انسولین غیرنشاندار موجود ، مقادیر انسولین نشاندار را که پیوند داده متاثر میکند. آنها در این مطالعه توانایی روش ، جهت ارزیابی انسولین را دریافتند. RIA از آن زمان تا کنون پیشرفتهای گستردهای را در روشهای پزشکی با کاربردهای وسیع برای اندازه گیری مقادیر بسیار کم بسیاری از بیو مولکولهای مهم نموده است.
کاربردهای درمانی تشعشع
کاربردهای درمانی تشعشع و رادیو داروها نسبت به کاربردهای تشخیص محدودتر هستند. زمانی که تشعشع برای درمان بکار میرود، مقصود نابود نمودن یک قسمت خاص از نسوج مریض با تشعشع است. چشمه تشعشع میتواند داخلی و خارجی باشد.
چشمههای مورد استفاده در درمان
چشمههای خارجی تشعشع در حال حاضر اساسا در شکل باریکههای الکترونی یا اشعه ایکس است. بسیاری از دستگاهها میتوانند برای تولید این تشعشعات بکار روند. ولی شتابدهندهای خطی کوچک بیشترین کاربرد را دارند. الکترونهای با انرژیهای 4 تا 15 میلیون الکترون ولت برای درمان سرطانهایی که نزدیک سطح بدن هستند، مانند سرطانهای پوست ، سینه ، سر و گردن بکار میروند.
زمانی که نفوذ بیشتری از تشعشع لازم باشد، اشعه گاما از یک چشمه بسته رادیو نوکلید مورد استفاده قرار میگیرد. 60Co بطور گستردهای برای این منظور بکار رفته است، ولی در حال حاضر 137Cs ترجیح داده میشود. علاوه بر تشعشع خارجی یک عضو ممکن است، یک سوزن یا دانه رادیواکتیو را در داخل بدن مریض کاشت و لذا تنها مقاطع خاصی را که باید نابود شوند، پرتودهی نمود. در این رابطه کاشتهای 198Au و 125I متداول است.
تصویر برداری در پرتوپزشکی
مشکل تصویر برداری از بدن انسان این است که ماده ای کدر و غیر شفاف است، نگاه کردن درون بدن انسان نیز بطور کلی دردناک است. در گذشته روش معمول دیدن درون بدن انسان جراحی بود! اما امروزه با استفاده از انبوهی از روشهای جدید دیگر نیازی به این روشهای وحشتناک نیست. تصویر برداری اشعه X، MRI، تصویر برداری CAT و مافوق صوت برخی از این تکنیک ها هستند. هر کدام از این تکنیک ها مزایا و معایبی دارند که باعث می شود برای شرایط مختلف واعضای مختلف بدن مفید باشند.
تکنیک های تصویر برداری پزشکی هسته ای روشهای جدیدی را برای نگاه کردن به درون بدن انسان برای پزشکان فراهم می کند. این تکنیک ها ترکیبی از استفاده از کامپیوتر، حسگرها و مواد رادیواکتیو است. این روشها عبارتند از:
• توموگرافی با استفاده از تابش پوزیترون (PET)
• اسپکت SPECT
• تصویر برداری قلبی – عروقی
• اسکن استخوان
هر کدام ازاین روشها از یکی از خصوصیات عناصر رادیواکتیو برای تولید یک تصویر استفاده می کنند.
تصویر برداری در پزشکی هسته ای برای شناسایی موارد زیر بسیار مفید است:
• تومورها
• آنوریسم Aneurysms
• نارسایی سلول های خونی و اختلال در عملکرد دستگاههای بدن مثل غده تیروئید و ریه
استفاده از هر کدام از این روشهای خاص یا مجموعه ای از آنها بستگی به علائم بیمار و نوع بیماری دارد.
پرتوپزشکی و درمان بیماریها
از مواد رادیواکتیو به عنوان ردیاب رادیواکتیو استفاده می شود. این مواد از طریق بلعیدن و یا تزریق وارد جریان خون می شود. یکی از روشهای ردیابی به این شکل است که مواد ردیاب در خون حرکت می کنند و امکان می دهند که ساختار رگهای خونی مشاهده شود. این روش مشاهده به پزشکان این امکان را می دهد که لخته و دیگر ناهنجاریهای رگهای خونی را به راحتی تشخیص دهند. علاوه بر این، برخی اعضاء بدن هستند که نوع خاصی از مواد شیمیایی را در خود جمع می کنند . برای مثال غده تیروئید ، ید را در خود جمع می کند بنابراین با بلعیدن ید رادیواکتیو ( به صورت مایع یا به صورت قرص ) می توان تومورهای تیروئید را تشخیص داد و درمان کرد. به همین ترتیب تومورهای سرطانی نیز، فسفات را در خود جمع می کنند. بنابراین با تزریق ایزوتوپ رادیواکتیو فسفر – 32 در جریان خون می توان تومورهای سرطانی را، به دلیل افزایش رادیو رادیواکتیوشان، شناسایی کرد.
در تصویر برداری، آزمایش یا درمان به وسیله پزشکی هسته ای، مواد رادیواکتیوی که بلعیده یا تزریق می شوند به بدن آسیب نمی رسانند. رادیو ایزوتوپ هایی که در پزشکی هسته ای استفاده می شوند به سرعت در عرض چند دقیقه تا حداکثر یک ساعت واپاشیده می شوند. سطح تابش های رادیواکتیو آنها هم نسبت به اشعه X یا CT اسکن بسیار پایین تر است.
برخلاف درمان از طریق پزشکی هسته ای، رادیوتراپی ( که کاملاً با آن متفاوت است ) از این مزیت بهره می گیرد که برخی سلولها با شدت بسیار بیشتری تحت تأثیر تابش های یونیزه یعنی تابش های آلفا، بتا و گاما و X قرار می گیرند. سلولها با سرعت های متفاوتی تقسیم می شوند و سلولهایی که با سرعت بیشتری تقسیم می شوند به دو دلیل، بیشتر تحت تأثیر تابش های یونیزه قرار می گیرند:
- سلولها دارای مکانیسمی هستند که به آنها این امکان را می دهد تا DNA آسیب دیده را ترمیم کنند.
- وقتی که یک سلول در حال تقسیم متوجه شود که DNA آسیب دیده است خودش را از بین می برد.
سلولهایی که به سرعت تقسیم می شوند زمان کمتری برای مکانیسم ترمیم و شناسایی خطاهای DNA قبل از تقسیم شدن دارند، بنابراین احتمال بیشتری وجود دارد که پس از قرار گرفتن در معرض تابش های هسته ای از بین بروند.
از آنجایی که در اکثر انواع سرطان، سلولهای سرطانی به سرعت تقسیم می شوند در برخی موارد می توان به وسیله رادیوتراپی سرطان را درمان کرد. معمولاً مواد رادیواکتیو اطراف یا کنار تومور قرار می گیرند. در تومورهایی که در عمق بدن یا نواحی غیر جراحی قرار گرفته اند پرتو X با شدت بالایی روی تومور تابانیده می شود.
اما تنها مشکلی که این نوع از درمان دارد این است که دیگر سلولهای سالم که به سرعت تقسیم می شوند نیز، همراه سلولهای سرطانی تحت تأثیر پرتوها قرار می گیرند. به همین دلیل کسانی که تحت درمان سرطان هستند دچار حالت تهوع و ریزش موی شدید می شوند.
پرتوپزشکی از صرف هزینه های سنگین درمان جلوگیری می کند.
هم اکنون اغلب مواد اولیه مربوط به تهیه تجهیزات مربوط به پرتوپزشکی وارد کشور می شود ، در صورتی که اگر مواد اولیه هسته ای در مرکز انرژی هسته ای و یا مرکز تحقیقاتی وابسته به دانشگاهها تولید شود می توان از مشکلات اقتصادی بخش درمان جلوگیری کرد.
پرتوپزشکیدر ایران ریشه قدیمی دارد چون سالهای زیادی است که در ایران با مواردی نظیر اسکن، رادیوتراپی برای درمان بیماران سرطان از آن استفاده می شود.متاسفانه چون تکنیک ها و وسایل موجود در این زمینه قدیمی هستند کشور در مقایسه با کشورهای پیشرفته به لحاظ پزشکی هسته ای فاصله دارد.هم اکنون تعداد دستگاه ها و تجهیزات پزشکی در این زمینه در کشور بسیار اندک است به گونه ای که فقط در تهران و چند شهر دیگر این تجهیزات وجود دارد و این برای بیماران مشکل ایجاد کرده چون باید از نقاط مختلف کشور برای درمان به این چند شهر خاص سفر کنند.
پرتوپزشکیدر ایران از جایگاه مطلوبی برخوردار است و فقط در صورتی که وسایل جدید در کشور فراهم شود به گونه ای که برخی از مواد که امکان تولید از طریق هسته ای وجود دارد ساخته شود می توان این زمینه به پیشرفت های مطلوبی رسید.
به طور حتم وسایل جدید مربوط پرتوپزشکی در دنیا وجود دارد اما علاوه بر اینکه تهیه آنها هزینه زیادی در بر دارد طول عمر این وسایل نیز بسیار کم است.
منبع:تبیان
این پایگاه برای همگرایی و هم اندیشی پرتونگارن و صاحب نظران عرصه رادیولوژی استان لرستان و پیوند آنها با سایر پرتونگاران میهن سربلندمان ایران است امید که در راه شکوفایی دانش ارزشمند و زندگی بخش رادیولوژی موفق عمل نماییم و راه توسعه ی همه جانبه بر این دانش نوین که همانا چشم بینای دانش پزشکی و ذهن دانای آنست را بگشاییم و این مهم جز در سایه ی تلاش همه کارکنان و دانش پژوهان این گستره امکان پذیر نخواهد بود به امید سربلندی همه پرتونگاران ایران زمین.
